Dominantie bestaat wel!

Op de foto zie je een moederwolf en pup

Over het onderwerp dominantie bij honden is al een heleboel geschreven. Er blijft toch een heleboel verwarring over bestaan bij hondeneigenaren. Daarom probeer ik in dit artikel op een (hopelijk) eenvoudige wijze er meer uitleg over te geven.

Definitie dominant: overheersend; de meeste invloed hebben. Zie je dat er nergens 'agressief' staat?

Onderzoek naar wolven

Veel mensen hebben inmiddels al wel eens gehoord van de wetenschapper David Mech. Hij heeft onderzoek gedaan naar wolven en in de jaren '70 kwam daar dan de dominantie-theorie uit. Met de welbekende alpha-rollen en ondergeschikten. 

Geen representatief onderzoek

Het onderzoek waarop de dominantie-theorie is gebaseerd, is gedaan in een groep wolven die bij elkaar waren gezet, ze waren geen familie, en ze hadden een te kleine ruimte en te weinig voedsel. Hierdoor waren ze erg gestresst. Met agressie werden posities afgedwongen. 

Andere conclusies uit familiegroepen wolven

David Mech heeft dit onderzoek inmiddels herroepen, hij heeft daarna nog meer onderzoek gedaan, naar échte familie-groepen wolven, en heeft hier andere conclusies uitgehaald.

In familiegroepen wolven gaat het er anders aan toe dan bij de groepen in dierentuinen. Dat wil niet zeggen dat dominantie niet bestaat, dat bestaat wel. Alleen het wordt er in familiegroepen niet overal agressie voor ingezet om een dominante positie af te dwingen, en zijn de jongere dieren niet telkens bezig om 'hogerop' te komen.

Het ouderpaar gebruikt alleen in specifieke omstandigheden, zoals tijdens het paren en tijdens eten, agressie om hun positie af te dwingen. Vaak ook alleen geritualiseerde agressie, en geen contact agressie. Het zou wel erg dom zijn om leden van de familiegroep te verwonden!

Het dominantie dier is erg zelfverzekerd, en weet door het inzetten van zijn lichaamstaal juist vaak agressie te voorkomen.

moederwolf en pup, dominantie bij honden werkt anders dan bij wolven

Wat zegt dit wolvenonderzoek over dominantie bij honden?

Dan rijst nog de vraag,  kunnen we deze bevindingen over wolven zomaar overnemen en daarmee iets zinnigs zeggen over dominantie bij honden? Om die vraag te kunnen beantwoorden is het eerst zaak om eens te kijken in hoeverre wolven en honden  op elkaar lijken.

Het genenpakket van de hond komt ver overeen met die van de wolf, het DNA verschilt maar 0,2% van elkaar. Het lijkt er dus op dat de hond ooit ontstaan is uit de wolf, maar zelfs daar zijn wetenschappers het nog niet helemaal over eens. Desondanks is de hond is toch echt een veel beter geëvolueerde soort  (als je kijkt naar aantal-vermeerdering) , juíst door het verschil tussen hen en de wolf. Naar schatting komen er wereldwijd 900 miljoen honden voor. In Europa zijn dit er naar schatting zo'n 60 miljoen. Dit in tegenstelling tot maar 18.000 wolven in Europa!

Verschil tussen honden en wolven

Welk verschil heeft de evolutie van honden dan zo goed mogelijk gemaakt? Dat is het vermogen van de hond om zulke goede banden aan te kunnen gaan met de mens. Doordat honden in tegenstelling tot wolven graag in de buurt van de mens leefden, was er meer te eten voor ze. Ook werd de 'hulp' van de waarschuwende hond gewaardeerd door de mensen, honden waarschuwden hen voor indringers. Een wolf kun je met heel veel moeite misschien 'tam' maken, alleen de nakomelingen zullen altijd weer schuw en wild zijn. Bij honden is dit niet zo. Dit heeft ervoor gezorgd dat mensen uiteindelijk honden gingen houden en met ze gingen fokken. 


Om dus stellen dat wolven en honden gelijk zijn aan elkaar, lijkt dezelfde vergelijking dat mensen en apen qua gedrag gelijk zijn aan elkaar.

Stray dogs

Er zijn ook wetenschappers die denken dat honden er misschien al wel altijd zijn geweest. Als een soort naast de wolven. Het lijkt dus ook eerlijker om te kijken naar stray-dogs, om meer te weten te kunnen komen over de natuurlijke verhoudingen in een groep. In groepen stray-dogs worden andere sociale structuren waargenomen dan bij wolven. De teven paren niet uitsluitend met 1 reu. Daarnaast voeden ze veelal zelf de pups op, en blijven moeder en kinderen een tijd bij elkaar.

De groepen honden komen bij elkaar, maar leven niet als 1 familiegroep. Het zijn veel individuen en er bestaan meerdere relaties. De honden zetten agressie in, over bepaalde resources die ze belangrijk vinden. Voor de een is dat een slaapplek, voor de ander eten. Er is niet een totale roedelleider.

Dominantie-verhoudingen bij de straat honden lijkt dus vooral te gaan over 'resources' die belangrijk zijn voor het individu. Er is niet 1 familiepaar welke de leiders zijn voor de hele groep.  

Is onze uitvallende hond dan dominant te noemen?

Nu we wat meer over dominantie weten, kunnen we eens nagaan hoe het zit met het gedrag van onze eigen hond. Wanneer hij reactief gedrag vertoont naar andere honden, laat hij met een hoop kabaal en soms agressie iets weten. Maar is de hond zelfverzekerd? Is er überhaupt een echte relatie met degene naar wie hij het kabaal maakt? 

Als hij erg 'dominant' en dus zelfverzekerd zou zijn, had hij het dan nodig om dit met veel lawaai dit te laten zien? De dominante dieren in familiegroepen zijn juist erg zelfzeker en weten door het inzetten van lichaamstaal vaak agressie te voorkomen. Het is niet het doel om al aan de overkant van de straat problemen aan te gaan kondigen en op te gaan zoeken.

Angst of onzekerheid

De meeste honden die zo veel kabaal maken en/of agressie inzetten doen dit om zichzelf te beschermen. Wanneer je jezelf wil beschermen ben je bang dat er anders iets gebeurt. Hieruit blijkt meteen al de onderliggende motivatie: angst of onzekerheid. 

Nadeel aan de zienswijze

Om het uitval gedrag van onze hond als dominant te beschouwen, kan ook nog nadelige gevolgen hebben. Het gevaar is dat je de achterliggende motivatie niet achterhaalt en dat de hond onnodig gecorrigeerd wordt voor zijn gedrag. Ook is het gevaar van de dominantie-theorie, dat we onze hond onterecht beschouwen als een dier dat ten alle tijde 'hogerop' wil komen. Zijn gedrag wordt onjuist geïnterpreteerd, en hij wordt gecorrigeerd terwijl 'hogerop' komen niet eens zijn intentie was. Angstagressie ligt dan op de loer.. waardoor de eigenaar opnieuw de verkeerde interpretatie 'dominant' kan maken en de agressie alleen maar zal toenemen.

Agressie wordt vaak ingezet door honden om iets, of zichzelf te beschermen. In veel gevallen is er dan onzekerheid of angst als motivatie. En wanneer je jezelf wilt beschermen door het opzettend van een grote mond, heb je eigenlijk maar een heel klein hartje 🙂


Dit artikel is geschreven door Henriëtte Jordens. Kopiëren of overname van dit bericht zonder toestemming is niet toegestaan. Delen van dit bericht op sociale media via onderstaande links stel ik erg op prijs!

Copyright Henriëtte Jordens - 2019

Over Henriëtte Jordens

Je bent bij mij aan het juiste adres als jij niet zorgeloos en ontspannen over straat kunt wandelen met je hond. Hoe zou het zijn als jij weer over straat durft met je hond? Dat je je niet meer aangekeken voelt op straat? Dat je niet meer gespannen de omgeving hoeft af te scannen? Download mijn e-book en zet de eerste stap op weg naar een ontspannen leven met je hond. Kopiëren over overname van dit bericht is niet toegestaan. Delen van dit bericht met sociale media via onderstaande link wordt op prijs gesteld.

Volg mij op:
>